Od października 2021 roku w Kościele Katolickim trwa ogłoszony przez papieża Franciszka Synod o Synodalności. Odpowiadając na zaproszenie Ojca Świętego, jako wspólnota parafialna włączyliśmy się w jego obrady. Poniżej zamieszczamy relację z przebiegu parafialnego etapu Synodu. Zapoznać się też można z treścią syntezy, która została przedstawiona w Wydziale Duszpasterskim Gdańskiej Kurii Metropolitalnej. Wnioski z niej (jako jednej spośród 104 ankiet, które dotarły do Archidiecezji) zostały uwzględnione w diecezjalnym podsumowaniu Synodu.

Nasze parafialne podsumowanie przygotował zespół w składzie: Jerzy Bach, Bogumiła Sajnok, Luiza Stromska oraz ks. Krzysztof Borysewicz. 

Przygotowanie i przebieg Synodu w naszej parafii

Temat Synodu o synodalności po raz pierwszy oficjalnie pojawił się w naszej parafii 6 lutego 2022 r. Uczestnicy wszystkich niedzielnych Mszy św. wysłuchali okolicznościowego kazania, podczas którego została nakreślona idea synodu jako takiego, a także specyfika trwającego Synodu o synodalności. Pojawiło się także zaproszenie do włączenia się w Synod przez modlitwę w intencji tegoż dzieła bądź też przez udział w synodalnych spotkaniach, które zaplanowano w liczbie trzech. Można było oczywiście włączyć się i w jedno i drugie. Blisko 30 osób zadeklarowało chęć modlitwy (przy pomocy przygotowanych na tę okazję kart) i tyleż samo zdecydowało się wziąć udział w spotkaniach. Ponadto akcja informacyjna została przeprowadzona w sieci – na stronie parafii pojawiały się informacje związane z pracami synodalnymi a także materiały przygotowane przez Archidiecezję Gdańską; zachęty do zaangażowania się zamieszczaliśmy także w mediach społecznościowych.

We wspomnianych trzech spotkaniach uczestniczyła stała grupa 30 osób (+/- 5). Reprezentowane były wszystkie (jak na parafialne warunki) stany Kościoła – począwszy od duchowieństwa, poprzez osobę życia konsekrowanego, małżonków-rodziców, wdowy,  kawalerów  i panny. Również przekrój wiekowy był szeroki i proporcjonalnie różnorodny – od licealistów, poprzez osoby w szczycie aktywności zawodowej do emerytów. Grupę stanowiły osoby raczej mocno zaangażowane w religijne życie,  choć niekoniecznie  udzielające  się  w sposób  widoczny w parafii. Mimo podjęcia prób zaproszenia osób słabiej identyfikujących się z Kościołem, nikt z tej grupy nie zawitał na żadne ze spotkań.

Idea Synodu spotkała się ze szczerym zainteresowaniem młodych z miejscowej wspólnoty oraz kandydatów do bierzmowania –  również  oni  otrzymali  zaproszenie  do wypowiedzenia się  w synodalnych kwestiach. Służyły temu osobne spotkania.

Każde z głównych spotkań rozpoczynało się od Mszy św. z homilią. Druga część spotkania, odbywała się w salce parafialnej. Miała charakter rodzinnego spotkania przy kawie i cieście (za drugim i trzecim razem przygotowanym już przez uczestników…).

Uczestnicy, na każdym ze spotkań usłyszeli następujące pytania:

• 25 lutego
  • Dlaczego trwasz we wspólnocie Kościoła?
  • Co jest dla ciebie trudne do zaakceptowania we wspólnocie Kościoła?
• 25 marca
  • Czy masz świadomość odpowiedzialności za Kościół? Jeśli tak, to na czym ta odpowiedzialność polega?
  • Jak oceniasz zaangażowanie świeckich w życie swojej parafii?
  • W jakie sfery życia parafii (naszej) świeccy mogliby się bardziej włączać?
  • Czy głos świeckich jest słyszalny w Kościele? Macie przykłady sytuacji, w której został uwzględniony Wasz głos?
  • Co można by zrobić, żeby świeccy zechcieli wziąć jeszcze większą odpowiedzialność za Kościół?
• 22 kwietnia
  • Za co cenisz swoją parafię?
  • Co parafia powinna zorganizować, żebyś mógł/mogła owocniej się rozwijać? (liturgia i modlitwa [pietyzm w jej sprawowaniu, przestrzeń kościoła, ilość i plan nabożeństw, muzyka itp.], formacja [katecheza, materiały formacyjne {gazetka, biuletyn, www, facebook}]; informacja [docieranie do parafian z informacjami o parafialnych wydarzeniach, finansach, inwestycjach, sprawozdania itp.]; zadania społeczne [pomoc potrzebującym, wydarzenia kulturalne, współpraca z instytucjami świeckimi {gmina, szkoła, starostwo}]; ewentualnie inne).

Każde ze spotkań kończyło się spisaniem wniosków, z których sporządzana była notatka zamieszczana na internetowej stronie parafii. 

Na końcu ostatniej sesji, obecni zostali zaproszeni do udziału w integracyjnym spotkaniu, które zaplanowaliśmy na połowę czerwca. Ma być ono okazją do pogłębienia więzi między uczestnikami i już nieformalnych dyskusji na tematy podejmowane w ramach spotkań synodalnych. Niektóre bowiem spośród nich wywoływały duże emocje, a ograniczenia czasowe i nastawianie na słuchanie utrudniały bieżącą wymianę poglądów.

Ksiądz proboszcz wyraził zainteresowanie wstępnym pomysłem, by z uczestników naszego Synodu w przyszłości wyłonił się jakiś zalążek nowej Rady Parafialnej. Duszpasterze ponadto, na okres już powakacyjny, wstępnie zaproponowali zorganizowanie (z myślą o uczestnikach i osobach, które  ewentualnie  mogłyby  być  przez  nich  zaproszone)  np.  weekendowej  sesji  formacyjnej   w rodzaju rekolekcji ewangelizacyjnych, mogących być ewangelicznym zaczynem w luzińskiej parafii. Pomysł został przyjęty z dużym entuzjazmem.

 Synteza wniosków Synodu

1. Co nas zachwyca w Kościele?

W Kościele zachwyca nas bliskość Pana Boga, możliwość wyciszenia się, otrzymania odpowiedzi na nurtujące życiowe problemy (tę kwestię szczególnie mocno akcentowała młodzież); zyskujemy tu inspirację do bycia dobrym człowiekiem; jest  przestrzenią, w której spotykam ludzi  z którymi mogę budować wspólnotę; zyskujemy dzięki niemu dostęp do źródła i siły w życiu przez sakramenty – zwłaszcza przez Eucharystię.

2. Z kim chętnie dzielimy się swoim doświadczeniem Boga w Kościele?

Doświadczeniem Boga w Kościele dzielimy się w środowiskach, w których poruszamy się na co dzień – rodzina, miejsca pracy, nauki itp.

3. Dzięki synodowi kogo dostrzegliśmy jako towarzysza drogi?

Dzięki  Synodowi   otworzyliśmy   się   na   drugiego   człowieka   –   osobę   z sąsiedztwa,  z kościelnej ławki – dotąd nierzadko były to anonimowi „towarzysze życia”; przez narzędzia zaproponowane przez Synod (przede wszystkim słuchanie) uwrażliwiliśmy się na człowieka obok nas; uświadomiliśmy sobie, że starszy może mieć cenne przesłanie dla młodego, ale i młody może czegoś nauczyć seniora, ksiądz świeckiego, a świecki duchownego… Ponadto częste zwracanie uwagi  na działającego  we wspólnocie wierzących  Ducha Świętego  otwiera nowe perspektywy   w patrzeniu na instytucję Kościoła. Panowało przekonanie, że kontynuacja tego procesu jest potrzebna.

4. Co gasi wiarę w Kościół? 

Wiarę  w Kościół gasi uwikłanie niektórych przedstawicieli hierarchii kościelnej w układy   z przedstawicielami świata polityki a także powierzchowność praktyk (i związana z nią hipokryzja) wierzących – na ten drugi element szczególnie wrażliwi są ludzie młodzi. Zauważono też brak poczucia wspólnoty.

5. Co jest dzisiaj największą trudnością w Kościele?

W naszym ujęciu do największych trudności w Kościele należą:

• duch konsumpcjonizmu do niego przenikający;
• brak więzi między członkami wspólnoty kościelnej;
• głęboki   klerykalizm    (zajmowanie    się    przez    duchownych    kwestiami,    które   z powodzeniem mogłyby wykonywać osoby świeckie) przy wtórującej mu niechęci świeckich do wzięcia konkretnej odpowiedzialności za Kościół;
• podziały wewnątrz Kościoła;
• bagatelizowanie grzechu;
• nieewangeliczny podział hierarchia-świeccy;
• brak katechezy dorosłych;
• coraz mniej ludzi młodych;
• młodzież w przytłaczającej większości (!) wskazywała na trudną do zaakceptowania etykę seksualną głoszoną przez Kościół a także podejście Magisterium do kwestii związanych z ochroną życia ludzkiego – zwłaszcza w okresie prenatalnym (co ciekawe, młodzież nie znała nauki Kościoła w podanych zagadnieniach – wypowiedzi w tych tematach pojawiły się dopiero po zwróceniu na nie uwagi przez katechetę!).

6. Komu trudno jest odnaleźć się w Kościele?

Trudno jest odnaleźć się w Kościele osobom, które doświadczają odtrącenia z powodu swoich „nieszablonowych” poglądów na niektóre kwestie, np. „tradycjonalistyczne” podejście do liturgii (Komunia św. tylko na klęcząco i do ust, podporządkowanie się Kościoła zarządzeniom władzy świeckiej w czasie epidemii Covid-19); młodym odnalezienie się w Kościele utrudnia próba „zaszufladkowania” ich przez ludzi starszego pokolenia w stereotypy (związane np. z konkretnym strojem, czy fryzurą „obowiązującą” w kościele).

7. Co sprawia, że ludzie odchodzą z Kościoła?

Do przyczyn odejść ludzi z Kościoła należy poczucie odrzucenia przez jego członków, brak świadectwa dawanego w środowisku rodzinnym, a także brak pogłębienia wiedzy religijnej. Istotną rolę w tej kwestii stanowi brak spójnego stanowiska duszpasterzy w kwestiach zachowań liturgicznych (chodzi opuszczanie swojej parafii z tego powodu). Nie bez znaczenia okazała się tu również pandemia Covid-19.

8. W jaki sposób każdy ochrzczony może głosić im Ewangelię?

Ochrzczeni mogą głosić wiarę przede wszystkim przykładem własnego życia  – zgodnie z zasadą „słowa uczą, przykłady pociągają”;  młodzi podkreślają rolę mediów społecznościowych  w dawaniu świadectwa wśród rówieśników i ewangelizowaniu kolegów; w świadczeniu ważne jest unikanie dewocji i hipokryzji. Osoby żyjące w małżeństwie podkreślały rolę przekazu wiary przez rodziców młodemu pokoleniu.

9. Jak oceniamy w Kościele poziom szczerości w wymianie poglądów, dialogu, krytyce, itp.?

W Kościele czujemy się słuchani, ale nie wysłuchani – widzimy, że duszpasterze chcą słuchać naszego zdania, ale nie bardzo przekłada się to na podejmowane przez nich decyzje. Podczas ostatniego synodalnego spotkania księża stworzyli jednak przestrzeń do podzielenia się również krytycznymi uwagami dotyczącymi funkcjonowania parafii; przyjęli je z uwagą.

10. Co wpływa na głębokie przeżywanie Mszy Świętej? Jakie są trudności?

Na głębokie przeżywanie Mszy świętej mają:

• dostępność do liturgii (odpowiednie godziny i przestrzeń do modlitwy)
• przygotowanie do niej a także odpowiednia powaga celebransa;
• „profesjonalna” posługa muzyczna i liturgiczna;
• świadomość uczestników na to, co się w jej trakcie dzieje.

Wśród trudności można wskazać:

• brak  formacji  liturgicznej  uczestników  liturgii,  co  przekłada  się  na  np.  niedbałość  i powierzchowność wykonywanych gestów;
• „zwyczajowość” korzystania z sakramentów;
• „magiczne” podejście do liturgii;
• trudność w wyważeniu odpowiedniego poziomu liturgii z udziałem dzieci;
• coraz większe trudności w powoływaniu nowych członków Liturgicznej Służby Ołtarza;
• niechęć świeckich do angażowania się w liturgię (np. czytanie) wynikający z braku impulsu ze strony przewodniczącego liturgii;
• poczucie samotności w Kościele.

11. W jaki sposób umożliwić wszystkim pełniejsze przeżywanie liturgii i modlitw wspólnotowych?

Nie dostrzegamy trudności z dostępem do liturgii i modlitw wspólnotowych w naszej parafii. Godziny Mszy świętych, spowiedzi i nabożeństw są dostosowane nie tylko do możliwości osób „niemobilnych”, ale również do tych, którzy późniejszą porą wracają do swoich domów. Cenimy sobie  „Małżeńskie  Poniedziałki”,  coczwartkowe  adoracje  Najświętszego  Sakramentu  w ciszy i nabożeństwa z modlitwą przez wstawiennictwo św. Filomeny (choć w ostatnim czasie straciło „swoją aktywność”). Pandemia Covid-19 pokazała wartość przekazu internetowego – powrót do transmitowania liturgii umożliwiłby połączenie się w modlitwie z osobami chorymi.

12. Jakie cechy kapłanów cenimy, a na jakie się nie zgadzamy?

Wśród cech, które chcielibyśmy widzieć u kapłanów należy wymienić: pobożność, otwartość, pracowitość, powagę (brak pośpiechu podczas sprawowania liturgii, przygotowanie do niej i nie „spłaszczanie” jej), dyspozycyjność w pełnieniu posługi spowiednika oraz dystans względem polityki. Nie do zaakceptowania w naszym rozumieniu są przeciwieństwa wyżej wymienionych.

13. Jak oceniamy kontakt z księżmi z naszej parafii?

Uważamy, że mamy dobry kontakt z naszymi księżmi.

14. Jak w naszej wspólnocie wygląda zaangażowanie świeckich w posługę liturgiczną?

Zaangażowanie świeckich w posługę liturgiczną jest w naszej parafii piętą achillesową. Poza członkami Liturgicznej Służby Ołtarza, osobami ze wspólnoty młodzieżowej oraz prócz lokalnych kaszubskich społeczników przygotowujących liturgię po jednym razie w miesiącu świeccy nie kwapią się do czytań, czy innych posług liturgicznych. Cieszy jednak zaangażowanie kilku pań, które pod kierunkiem naszego organisty tworzą parafialną scholę dorosłych coraz odważniej włączającą się w liturgiczne obrzędy...

15. Co cenimy w klimacie naszej parafii? Co utrudnia nam przynależenie do tej wspólnoty?

Wartością naszej parafii jest praktycznie nieograniczony dostęp do sakramentów, wysłuchanie potrzeb osób pracujących i sprawowanie nabożeństw także w godzinach późniejszych. Wskazano także, na aktywizację  dzieci i młodzieży,  zauważalną w kościele podczas liturgii czy    w mediach społecznościowych. Na plus uznaliśmy także organizację wydarzeń dla najmłodszych, nie tylko tych związanych z rozwojem duchowym, ale także relacjami między rówieśniczymi. Wspólnie uznaliśmy, że wysoka jakość działań w naszej parafii wynika z jednego – dobrych kapłanów, z którymi dane jest nam przebywać i współpracować. To, czego nam brakuje dla większego rozwoju duchowego to to, żeby nabyta w dzieciństwie i młodości formacja z czasem zaśniedziała, została wznowiona przez „naukę od podstaw”. Potrzeba katechezy dla dorosłych, cyklu kazań niedzielnych czy też lepszego wykorzystania w tym celu gazetki parafialnej. Dla innych ważne byłoby „uruchomienie” stałego konfesjonału i stworzenie grafiku spowiedziowego; uznaliśmy również za rozwijające uświadamianie parafian o możliwości kierownictwa duchowego, z którego niektórzy wyrazili chęć korzystania. Niektórzy wskazali, na pewne „spłaszczenie” liturgii dla dzieci; pojawiły się również głosy sugerujące, że Msze święte dla dzieci nie są konieczne, gdyż nie rozwijają towarzyszących dzieciom rodziców.

16. Do czego świeccy są zaangażowani w społeczności parafii? Czy są realnie współodpowiedzialni? 

Świeccy w naszej parafii są zaangażowani są do pracy w Poradnictwie Rodzinnym, przygotowują gazetkę parafialną; animują pomoc w ramach Parafialnego Zespołu Caritas; istnieje Rada Parafialna i Rada Ekonomiczna, które stanowią ciała doradcze księdza proboszcza.

17. Jaką działalność misyjną (lokalną), kulturalną, wychowawczą prowadzi nasza parafia? 

Nasza   parafia,   prócz   posługi   duszpasterskiej   angażuje   się   w działalność   kulturalną i wychowawczą: organizuje (lub współorganizuje, np. z władzami samorządowymi) przedstawienia i koncerty. Przed pandemią odbywały się festyny z okazji odpustu św. Wawrzyńca a także ogniska. Były one okazją do integracji lokalnej społeczności. Działalność kulturalno-wychowawcza wyraża się również w organizowaniu pielgrzymek autokarowych. We wspólnotach dziecięcej i młodzieżowej kilkadziesiąt osób otrzymuje systematyczną formację nie tylko duchową, ale także ludzką. Młodzi uczą się radośnie przeżywać swoją wiarę na cotygodniowych spotkaniach; podczas integracji (zarówno na miejscu, jak i podczas weekendowych  czy  wakacyjnych  wyjazdów)  nawiązują  relacje  rówieśnicze,  które  pomagają  w zdrowym kształtowaniu swojej chrześcijańskiej osobowości.

18. W jaki sposób możemy rozwinąć współpracę pomiędzy świeckimi a kapłanami, aby jedni i drudzy czuli się odpowiedzialni za Kościół?

Rozwinięcie współpracy pomiędzy świeckimi a kapłanami, w naszym ujęciu, jest możliwe przede wszystkim dzięki uświadamianiu przez duszpasterzy zadań, w które parafianie mogą się włączać. Wymaga to pogłębionej katechezy dorosłych. Należy też szukać sposobów na przełamywanie mocno zakorzenionego (zwłaszcza na Kaszubach) stereotypu, czyniącego z księży tych, którzy mają przysłowiowy monopol na organizowanie życia parafialnego (na wszystkich możliwych płaszczyznach – od kwestii liturgicznych i duszpasterskich, przez finansowo- gospodarcze, na społecznych i wychowawczych skończywszy).

Ważnym, aczkolwiek trudnym wyzwaniem jest tu formacja młodego pokolenia. Nie należy szczędzić środków i energii do pracy z dziećmi i młodzieżą. Pracę tę koniecznie trzeba rozsądnie planować i tak organizować życie parafii, by duszpasterstwo młodych nie było w żaden sposób utrudnione ani traktowane jako kwestia drugo- czy trzeciorzędna.

19. Czy istnieje w naszej parafii Rada Parafialna? Jak oceniamy jej działanie?

W parafii istnieje Rada Parafialna. Po ponad trzech latach zgodnie z zasadami należy powołać nową. Być może będzie ona po części owocem spotkań synodalnych…

20. Jakie wspólne działania między parafiami i wspólnotami dostrzegam?

Wspólne działania między luzińskimi parafiami ograniczają się do współorganizowania uroczystości i wydarzeń o charakterze modlitewnym czy też liturgicznym (np. droga krzyżowa ulicami Luzina, czy procesja Bożego Ciała). Współpracę tę można by pogłębić np. przez zastosowanie jednolitej praktyki przygotowań do sakramentów określonej w statutach III Synodu Gdańskiego. Przykładem może tu być niczym nieuzasadnione (a przez to kłopotliwe do wytłumaczenia wiernym) udzielanie sakramentu bierzmowania w sąsiednich parafiach uczniom ósmych klas (bywa, że  młodzież  z jednej  klasy  ma  bierzmowanie  w innych  latach  edukacji  – w ósmej klasie, bądź dopiero w pierwszej klasie szkoły ponadpodstawowej). Nie ma form współpracy z innymi pobliskimi parafiami. Trudno też wskazać przykłady współpracy między wspólnotami naszej parafii.

21. W jaki sposób możemy uczyć się synodalności i współodpowiedzialności za Kościół?

Kilka spotkań synodalnych, które odbyły się w naszej parafii pokazały zupełnie nową (jak na warunki „tradycyjnej”, kaszubskiej parafii) przestrzeń do dialogu o NASZYM Kościele – tym, który znamy najlepiej, który jest NASZĄ parafią. Synod o synodalności pokazał nam przede wszystkim narzędzie wzajemnego słuchania (bez osądów, krytyki i z ogromnym szacunkiem do osób postrzegającej Kościół inaczej). Wraz z duszpasterzami odkrywaliśmy, że „inne”, nie znaczy „złe”, ani „gorsze od mojego”. „Inne” znaczy po prostu „inne”. To zaś wyrażone w duchu posłuszeństwa Kościołowi Świętemu. Staraliśmy się burzyć mur i zasypywać przepaść między prezbiterium a nawą. Wierzymy, że wykorzystanie tych doświadczeń może zaowocować rozprzestrzenianiem się naszych „odkryć” na innych członków parafialnej wspólnoty i przeobrażać luzińską parafię w świadomą siebie cząstkę Żywego Kościoła.

_______________________________________

We wtorek, 14 czerwca odbyło się archidiecezjalne spotkanie presynodalne, na którym została zaprezentowana synteza sprawozdań przygotowanych przez parafie i wspólnoty. W trakcie dyskusji na temat przedstawionego dokumentu pojawiło się wiele głosów postulujących uzupełnienie i omówienie syntezy w poszczególnych grupach synodalnych. W związku z tym zostanie ona przesłana do parafii i wspólnot, które będą mogły się odnieść i uzupełnić zawarte w syntezie postulaty. Następnie, na bazie otrzymanego materiału zostanie sporządzony dokument, który prześlemy do episkopatu. Posłuży on również do dalszej pracy duszpasterskiej w Kościele gdańskim.